Білім таңдауы: Мемлекеттік пе, жекеменшік пе?
Қазақстандағы ата-аналардың алдында тұрған ең өзекті сұрақтардың бірі – баланы қай мектепке беру керек? Мемлекеттік білім ошағына ма, әлде балаға жеке тәсіл ұсынылатын, толық күн бойы бақылау мен тамақтану қарастырылған жекеменшік мектепке ме?
Сапа мен қолжетімділік арасындағы таңдауды қиындатып тұрған басты мәселенің бірі – оқу ақысының қымбаттығы. Дегенмен, қазақстандық ата-аналардың жекеменшік мектептерге деген қызығушылығы жыл санап артып келеді.
Мысалы, Әбдіразақов атындағы жеке мектепте жаңа оқу жылына дайындық қызу. Мұнда бала бір айда 120 мың теңгеге білім алады. Бұл ақының ішіне үш уақыт тамақтану, серуендеу, үй тапсырмасын орындау, үйірмелер, қосымша тілдер және математика кіреді.
Мектептің негізін қалаушы Александра Костюченконың айтуынша, оқу құны барынша төмен деңгейде ұсталып отыр.
«Бұл – мүмкін болған ең төменгі баға, өйткені біз ғимаратты жалға аламыз. Сонымен қатар жалақы мен салық – өте үлкен шығын. Біз жан басына шаққандағы қаржыландыру жүйесіне қатысқанымызбен, ол барлық шығынды жаппайды. Егер кем дегенде 70 пайызы өтелсе, яғни жалақы мен салықты өзіне алса, баға мүлде басқа болар еді», – дейді ол.
Бүгінде елдегі 8 мың мектептің 800-і жекеменшік. Бағалары аймаққа байланысты өзгеріп тұрады. Ең арзан оқу ақысы Қызылорда, Қонаев және Тараз қалаларында – айына 15-60 мың теңге аралығында. Ал ең қымбат баға – Астана, Алматы және Атырауда: 97-125 мың теңгеден басталады. Беделді халықаралық мектептерде айлық төлем 1,5 млн теңгеге дейін жетуі мүмкін.
Ресми деректер бойынша, қазіргі таңда Қазақстанда 4 млн-ға жуық оқушы білім алады. Алты жыл бұрын мектептердегі орын тапшылығы өте өткір тұрғандықтан, мемлекет жекеменшік сектордың көмегіне жүгініп, мемлекеттік тапсырыстар орналастыра бастады. Сол уақыттан бері 1,5 млн орынға арналған мыңнан астам жаңа мектеп салынды. Үш ауысымды білім беретін оқу орындарының саны азайды.
ҚР Оқу-ағарту министрлігінің ресми өкілі Мереке Амангелдіқызының айтуынша, бұл бағыттағы жұмыстар жалғасып жатыр.
«Биылдың соңына дейін 217 мектептің құрылысы жоспарланған. Өткен жылы 105 мектеп пайдалануға берілді, жыл соңына дейін тағы 112-сі ашылады. Оның шамамен жартысы ауылдық жерлерде орналасқан. Яғни 200 мың ауыл баласы заманауи, толық жабдықталған мектептерге қол жеткізеді», – деді ол.
Сонымен бірге 2029 жылға дейін 1200-ден астам мектепті жаңғырту бағдарламасы іске асырылуда. Министрлік алдағы жылдары барлық мектептерді бір ауысымдық оқуға көшіруді жоспарлап отыр. Ал жекеменшік мектептерге қатысты заңнамалық өзгерістер қабылданбақ.
Қорытындылай келгенде, жекеменшік мектепті таңдау – қосымша қаржылық жауапкершілік болғанымен, заманауи білім беру, қауіпсіз орта және баланың даму әлеуетін ашуға бағытталған жеке көзқарас ұсынады. Ал мемлекеттік мектептер – қолжетімділік пен жүйелік даму мүмкіндігіне ие. Таңдау – әр ата-ананың баласының болашағына жасаған инвестициясына байланысты.
Құралай ӘЛЖАППАР,
«QH»