QAIRU бірінші оқу жылын бастады: конкурс, суперкомпьютер және халықаралық серіктестік туралы тікелей сөз

Астана, 2026 жылғы 3 қыркүйек. Astana Hub алаңында Qazaq AI Research University (QAIRU) — Мемлекет Басшысының тапсырмасы бойынша жасанды интеллект міндеттеріне арналып құрылған, Орталық Азиядағы алғашқы университет — өзінің бірінші оқу жылы басталған күні баспасөз мәслихатын өткізді. Бүгін қатыса алмағандар үшін — университет басшылығы мен министрліктер өкілдерімен болған әңгімеден ең нақтысы.

Неге ескі университетті қайта құрмай, жаңасын салды

«Барлық процесі — білім беруден әкімшілікке дейін — ИИ негізінде құрылған осындай университеттер әлемде саусақпен санарлық. Сондықтан біздің міндетіміз бар университетті қайта форматтау емес, нөлден эксперимент өткізу болды: Northeastern University тәжірибесі қалыптасқан профессорлық құрамның ойлау жүйесін қайта құру бір жылдың ісі емес екенін көрсетті. Сонымен қатар жуырда ғана БАӘ-дегі Mohamed bin Zayed University of Artificial Intelligence ректорымен келіссөз жүргіздік — ол біздің командамызға қосылуға дайын» — ҚР Ғылым және жоғары білім вице-министрі Динара Щеглова

400 және 100 — тұрақты көрсеткіш

QAIRU ректоры Сапар Тоқсанов растағандай, 400 бакалавр мен 100 магистрант қабылдау жыл сайын осы деңгейде сақталады, ұлғаймайды — биыл өтінімдер бірнеше есе көп болды, конкурс қатаң өтті.

«Біз санға емес, сапаға барғымыз келеді» — QAIRU ректоры Сапар Тоқсанов

Төрт емес үш жыл — және диплом-бойы жалғасатын AI-жоба

«Классикалық университеттер 4 жыл оқытады, біз — 3 жыл, бірақ бағдарлама қысқармайды, керісінше тығызырақ болады: әлем тез өзгереді, және кейбір дағдылар түлектенгенге дейін ескіруі мүмкін. Оқу бағдарламалары Google, Samsung компанияларымен интеграцияланған, ал мұндай модельді Қазақстанда 2019 жылдан бері Astana IT University қолданып келеді; ұқсас тәжірибе Ұлыбританияда да бар. Осы үш жылдың өзі бір AI-жоба айналасына құрылған: бірінші курста — мәселені қою және MVP, екіншісінде — жұмыс істейтін AI-сервис, үшіншісінде — дипломның негізіне айналатын толыққанды AI-өнім» — QAIRU бірінші проректоры Серік Өмірбаев

«AI-Enabled University» іс жүзінде дегеніміз не

«Біз тек университетті емес, тұтас AI-экожүйесін төрт блоктан өсіріп отырмыз: жеке траекториялары мен микроквалификациялары бар академиялық блок, Lenovo, Huawei және Samsung серіктес болатын зерттеу блогы, бизнес-блок және ұлттық AI-платформа. Университет бастапқыдан-ақ эксперимент режимінде жұмыс істейді — бұл туралы, оның ішінде AI+X бағдарламасы бойынша, Ғылым және жоғары білім министрлігі бұйрыққа қол қойған» — QAIRU ректоры Сапар Тоқсанов

AI жөніндегі проректор Азамат Жұмахмет нақтылағандай, әрбір студенттің өткен курстары мен практикасын тіркейтін цифрлық профилі бар, ал AI-көмекшілер студенттерге ғана емес, оқытушылар мен зерттеушілерге де көмектеседі. Сыртқы сараптама үшін университет серіктес жоғары оқу орындарының ректорлары мен ірі IT-компаниялар өкілдерінен тұратын халықаралық Advisory Board жинады; алғашқы отырыс — 1–2 қазанда, Астанада.

Серіктестер ниет емес, нақты күн атайды

«ИИ саласындағы зерттеу университеті ретінде біз жалғыз дами алмаймыз — біз үшін дәл ИИ саласында байсалды зерттеу жүргізетіндермен қарым-қатынас құру маңызды. Студенттерге бірінші күні-ақ сөз сөйлегенімде, маған сұрақтар жаудырды: барлығы қос диплом, шетелде бір семестр немесе халықаралық зерттеулерге қатысуды қалайды» — QAIRU халықаралық ынтымақтастық жөніндегі проректоры Мадина Тыныбаева

2026 жылдың қазан айында QAIRU-ға Shanghai Innovation Institute (2024 жылы Қытай үкіметі құрған) ғалымдары дәрістермен келеді; бірлескен докторантура талқылануда. Tsinghua SIGS-пен пайплайн құрылуда: бакалавриат QAIRU-да — магистратура мен докторантура Tsinghua-да; Shanghai Jiao Tong University және Korea University-мен семестр-жылдық алмасу, ал HY+ және Хельсинки университетімен QAIRU-дың өз педагогтеріне AI Education магистрі дәрежесін беретін сертификаттау бағдарламасы дайындалуда.

20 GPU және 250 мегаватттық дата-орталық

«ИИ-ды дамыту есептеу инфрақұрылымынсыз мүмкін емес. Былтыр біз Alem Cloud суперкомпьютерін іске қостық — әлемдік Top-500 рейтингінде 86-шы орын — және оның аясында QAIRU-ға 20 GPU бөлдік, жүктеме өскен сайын бұл квотаны ұлғайтамыз. Ал екі ай бұрын NVIDIA және Presight компанияларымен 250 мегаватт қуаттылығы бар дата-орталық салу туралы келісімге қол қойдық» — ҚР Жасанды интеллект және цифрлық даму вице-министрі Гиззат Байтұрсынов

Кадрлар мен қаржы

Университетте 24 оқытушы бар — бір оқытушыға 12 студент; бір бөлігі — Назарбаев Университеті мен шетелдік жоғары оқу орындарының түлектері, бір бөлігі Carnegie Mellon University-де тағылымдамадан өтуде, ал бағалау тек сабақ беру дағдысы бойынша емес, нақты жазылған код көлемі бойынша да жүреді. Оқу жылы бакалавриатта 2 миллион теңгеден, магистратурада шамамен 3 миллион теңгеден тұрады; грант қазірше тек бакалавриатқа бар — магистратура лицензиясын мемлекеттік тапсырыс бөлінгеннен кейін, шілдеде алды. Келесі жылы магистратураға да грант уәде етіліп отыр, ал қазанда университет докторантураны лицензиялауға құжат тапсырады.

«Ми ағымы» туралы

«Шетелде білім алудың өзі мәселе емес, маман қайта оралса болғаны. EXPO аумағы — университет, Astana Hub және AI-орталық бір тізбекте жұмыс істейтін экожүйе: түлек бізден білім алады, тағылымдамадан өтеді, содан кейін жобаларын дәл осы экожүйенің ішінде жүзеге асырады, ал жас кәсіпкерлерге қаржыландыру бағдарламалары да бар. Біздің міндетіміз — мамандарды қайтару және елде бәсекеге қабілетті университеттер, компаниялар мен стартаптар ашу» — ректордың кеңесшісі Айдын Сәбитов