Жаңа Конституция – ел мен өңірлерді дамытудың жаңа мүмкіндіктері

Өздеріңіз білетіндей, 20 қаңтарда Қызылорда қаласында Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев Халық құрылтайының бесінші отырысын өткізіп, алдағы Конституциялық реформаны жариялады.

Қазақстан Президентінің Жарлығымен елдің заманауи дамуы, демократия мен өңірлердің ілгерілеуін нығайту жөніндегі бастамаларды талдау, талқылау және дайындау үшін консультативтік орган – Конституциялық комиссия құрылған болатын. Жаңа саяси реформа еліміздің жасанды интеллект дәуіріндегі әрі әлеуметтік-экономикалық дамуына айтарлықтай ықпал етеді.
Конституциялық комиссия құрамына Парламент депутаттары, партия жетекшілері, мәслихат төрағалары, қоғам қайраткерлері, мемлекеттік органдар мен өңірлік қоғамдық кеңестердің өкілдері, сарапшылар мен ғалымдар, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдарының басшылары кірді.
Комиссия отырыстарында Құрылтайдағы сайлаудың пропорционалды жүйесінің артықшылықтары, Халық кеңесінің құрамы мен өкілеттіктері, неке және отбасы институттарын нығайту, зайырлы білім беру және тәрбие жүйесі, сондай-ақ «халық үніне құлақ асатын мемлекет», «заң және тәртіп», «Таза Қазақстан» қағидаттары талқыланды.
Алтыншы отырыста Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының жобасы ұсынылды. Конституциялық сот төрағасының орынбасары Бақыт Нұрмұханов құжатпен таныстырды. Жоба кіріспеден, 11 бөлімнен және 95 мақаладан тұрады. Кіріспеде жалпыұлттық құндылықтар мен мемлекет қызметінің жаңа қағидаттары көрсетілген. Ел тарихында алғаш рет адамның құқықтары мен бостандықтары мемлекеттің басымдықтары ретінде жарияланды.
«Конституциялық құрылыстың негіздері» бірінші бөлімінде мемлекеттің ұйымдастырылуы мен құрылымын айқындайтын негізгі қағидаттар, сондай-ақ егемендікті нығайтуға бағытталған нормалар қамтылған. Қазақстан Республикасы әлі де президенттік республика түріндегі басқару нысанында біртұтас мемлекет болып қала береді.
Конституцияның жаңа жобасында терминология жаңартылып, Қазақстан аумағының тұтастығы мен дербес құқықтылығы сақталған. Жоба ресми түрде Конституциялық Соттың сайтында жарияланып, «Егемен Қазақстан» және «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланды.
Бүгінде еліміз ауқымды өзгерістерге бет бұрды, мемлекет тарихында жаңа парақ ашылмақ. Президентіміз Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың бастамасы – конституциялық құрылымды кезең-кезеңімен дамытудағы қисынды жалғасы болып табылады. Бұл реформаны тек түзетулер ретінде емес, мемлекет құрылымының негіздері тереңінен қайта қаралған жаңа Конституция ретінде қабылдау қажет.
Жаңа норма билік тармақтары мен қоғамның қатысу тетіктері арасындағы тепе-теңдікті нығайтуға мүмкіндік береді. Депутаттардың рөлі ерекше маңызды: реформалардың мәнін халыққа жеткізу, азаматтардың пікірін тыңдау, қабылданған шешімдердің уақтылы әрі сапалы іске асырылуын бақылау – біздің жауапкершілігіміз.
Мемлекет басшысы жаңа Парламентті Құрылтай деп атауды ұсынды. Бұл орган елімізде заң шығарушы билікті жүзеге асыратын жоғары өкілді орган болады. Сонымен қатар, республика азаматтарының пікірлері мен ұсыныстарын мемлекеттік шешімдер қабылдау процесінде есепке алуға арналған Халықтық кеңес құрылмақ.
1995 жылғы Конституция еліміздің егемен мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуында шешуші рөл атқарғанын атап өту маңызды. Дегенмен, бүгінгі әлеуметтік-экономикалық жағдайларға бейімделу үшін конституциялық заңнаманы жетілдіру қажет. Жаңа Конституция мемлекеттілік, халықаралық бедел, адами капиталды, білім беруді, ғылым мен инновацияны дамытудың басымдықтарына баса назар аударады.
Осы реформалар неғұрлым теңдестірілген және ашық басқару жүйесін құруға бағытталған, оның бастысы – адам, оның құқықтары мен заңды мүдделері. Конституциялық реформа мемлекеттілікті нығайтуға және азаматтардың билік институттарына деген сенімін арттыруға бағытталған дәйекті қадам болып табылады. Өкілді органдарды нығайту, қоғамдық қатысу тетіктерін дамыту және сот жүйесінің тәуелсіздігін арттыру – елдің ұзақ мерзімді және әділ дамуы үшін берік негіз жасайды.
Жарияланған жобаны талқылау кезіндегі ашық диалог, кәсіби сараптама және азаматтардың пікірлерін есепке алу Конституциялық реформаны табысты іске асырудың негізі болып, ауданымыздың заманауи, әділ және мықты мемлекет құруға қосқан үлесін көрсетеді.

Саят Оспанов,
Қарқаралы аудандық мәслихат төрағасы