Сөрелерде жаңа өнім: киік еті – арзан, бірақ даулы
Сөрелерде киік еті пайда болуы мүмкін. Бұл жаңалық біреулерге жағымды естілсе, енді біреулерге алаң тудырып отыр. Арзан еттің нарықтағы орны қандай болмақ? Халық киік етін тұтынуға дайын ба?
Жақын арада отандық дүкен сөрелерінен киік еті сатылымға шығуы мүмкін. Ауыл шаруашылығы министрлігі ақбөкен етінің алдын ала бағасын жариялады. Қазіргі есеп бойынша, киік етінің келісі 1 600 теңге көлемінде болуы ықтимал. Бұл – сиыр, қой, жылқы етіне қарағанда екі есе арзан баға. Ведомство өкілдері бұл өнім халыққа қолжетімді болады деп отыр.
«Баға әзірге келісу кезеңінде тұр. Бұл – екі жыл бұрынғы деректерге сүйеніп алынған баға. Ол кезде киік еті тұтас күйінде дәл осы мөлшерде сатылған болатын», – делінген министрліктің хабарламасында.
Алайда бұл ұсыныстың екінші жағы да бар. Мал шаруашылығымен айналысатындар киік еті арзан бағамен нарыққа шықса, дәстүрлі ет түрлерінің сатылымына кері әсер етуі мүмкін деп қауіптенуде.
– Бұл жағдайда мал өсірушілерді алаңдатып отырғаны – киік етінің нарыққа үлкен көлемде, әрі төмен бағамен шығуы. Олардың айтуынша, бұл сиыр, қой, жылқы етінің бағасына кері әсерін тигізуі мүмкін. Алайда нақты цифрлық ақпаратқа көз салсақ, бұл қауіптің негізі бар деуге келмейді, – дейді «ElDala» аграрлық порталының бас редакторы Сергей Буянов.
Шынымен де, сарапшылардың айтуынша, киік еті жалпы ет нарығының бар болғаны 1 пайызын ғана құрауы мүмкін. Яғни, бұл шамамен 15-16 мың тонна. Елде жыл сайын тұтынылатын еттің ауқымын ескерсек, бұл көп көлем емес. Дегенмен өңірлік нарықтарға әсері болуы мүмкін.
Киік еті жаңа өнім емес. Кеңес дәуірінде бұл ет дүкен сөрелерінде еркін сатылып, халық арасында танымал болған.
– Мәселенің екінші жағы – киік етіне халық тарапынан сұраныс қандай болмақ? Оны күнделікті тұтынатын тағамға айналдыра аламыз ба? Дәмі өзгеше болғанымен, бұған дейін де тұтынылған тәжірибе бар. Кеңес заманында киік еті сатылып, одан тамақ әзірленген. Тіпті көпшілік бұл етті ерекше жақсы көретін, – дейді Сергей Буянов.
Кейбір аспаздар киік етінің иісі өткірлеу болатынын айтып, оны сүтке не сірке суына салып, маринадтап пайдалануға кеңес береді. Киік еті диеталық өнім саналады. Қазақ тағамтану академиясының зерттеушілері ақбөкеннің еті мен майы адам денсаулығына пайдалы екенін, ол теңіз тағамдарын алмастыра алатынын айтады.
Киік еті өңдеуге және тасымалдауға кететін шығындар логистикаға байланысты болады. Қазіргі таңда елімізде 18 ет комбинаты бар. Киік еті сол мекемелерде өңделмек. Ақбөкендер көп шоғырланған аймақтарда орналасқан кәсіпорындарға үлкен жүк түсетіні анық. Солардың қатарында Қарағанды облысы да бар.
Киіктердің саны соңғы жылдары күрт артып, ауылшаруашылығы өнімдеріне, әсіресе егістік алқаптарына едәуір зиян келтіре бастағаны белгілі. Өндірушілерден көптеген шағым түсіп, нәтижесінде жануарлар санын реттеу туралы шешім қабылданды. Мамандардың айтуынша, бүгінгі таңда киіктердің саны 4 миллионға жуықтаған. Ату жұмыстары ғылыми ұсыныстар мен халықаралық тәжірибе негізінде жүзеге асырылмақ.
Ауылшаруашылығы министрлігінің мәлімдеуінше, киік еті – халық үшін қолжетімді, табиғи әрі пайдалы өнім. Бұл бастама етке деген сұранысты қанағаттандыруға бағытталған. Дегенмен, бұл өнімнің нарыққа қаншалықты бейімделетінін алдағы уақыт көрсетпек.
Құралай КӨБЕНОВА,
«QH»