Қарағанды облысында газдандыру жұмыстары қарқын алса да, кедергілер бар
Қарағанды облысында газдандыру ісі төртінші жыл қатарынан жүргізіліп келеді. Бүгінде Қарағанды, Теміртау және Шахтинск қалаларына табиғи газ тартылып, он мыңдаған үйге магистральдар жеткізілген. Алайда толық газдандыруға қаржыландыру тапшылығы мен мердігерлермен арадағы соттық дау-дамайлар кедергі келтіруде. Осы түйткілдер кеңейтілген жиында сенатор Серік Өтешов пен Энергетика министрлігінің өкілдері талқылаған басты мәселелердің бірі болды.
Қарағандыда газдандыру жұмыстары қарқын алды. Облыс бойынша 10 мыңға жуық үйге газ желісі тартылып, 5 266 үй көгілдір отынға қосылып үлгерді. Тұрғындар біртіндеп көмір мен отынды пайдаланудан бас тартып, экологиялық әрі тиімді баламаға көшіп жатыр. Қалада 200 шақырымнан астам газ құбыры тартылып, қазіргі таңда үш ықшам аудан – «Үлкен Михайловка», «Ескі әуежай – Мұнайбаза» және «Таугүл» – газбен қамтитын жаңа желілердің құрылысы аяқталуға жақын. Жалпы құны 15 миллиард теңгеге бағаланған бұл жоба өңірдің энергетикалық қауіпсіздігі мен тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға бағытталған.
– Облыста газдандыру жұмыстары жүйелі түрде басталды. Қазіргі таңда бұл бағыттағы жұмыстар Қарағанды, Теміртау және Шахтинск қалаларында белсенді түрде жүргізілуде. Атап айтқанда, Қарағанды мен Теміртау қалаларында газ тарату жүйелері алғашқы 9 жеке тұрғын үйге қосылды. Бұл – өңіріміздің экологиялық ахуалын жақсартып, тұрғындардың тұрмыс сапасын арттыруға бағытталған маңызды қадамдардың бірі. Алдағы уақытта көгілдір отынға қосылған үйлер саны арта бермек, – деді Қарағанды облыстық энергетика және ТКШ басқармасының басшысы Тілектес Досаев.
Қарағанды облысында газдандыру қарқыны әр аймақта әртүрлі. Шахтинск қаласында көгілдір отынға қосу жұмыстары енді ғана басталды. Қазірдің өзінде автоматтандырылған газ тарату станциясы мен 18 шақырым магистраль құбыры салынған. Мемлекеттік бюджеттен 4 миллиард теңге бөлінгенімен, жобаны толық аяқтау үшін қосымша 5,6 миллиард теңге қажет. Ал Осакаров ауданында мердігер компаниямен туындаған келіспеушіліктер салдарынан құрылыс жұмыстары баяулап тұр. Бұл жағдай өңірдегі газдандыру процесінің кейбір қиындықтармен бетпе-бет келіп отырғанын көрсетеді. Газдандыру – тек тұрмыстық қолайлылық емес, өңірдің экологиялық болашағына жасалған маңызды қадам. Қарағанды облысында жүзеге асып жатқан бұл жоба қоршаған ортаны қорғауға да зор үлес қосады. Әсіресе ірі өндіріс орындарының, соның ішінде Карметкомбинаттың газға көшуі Теміртау қаласындағы зиянды шығарындылар көлемін айтарлықтай азайтуға мүмкіндік береді. Бұл – экологияны жақсартуға және халықтың өмір сапасын арттыруға бағытталған стратегиялық бастама.
– Газдандыру жұмыстары басталған кезде көптеген кәсіпорын бізге: «Газдың қажеті жоқ, біз көмірге үйренгенбіз» деп, қызығушылық танытпады. Қарағанды облысындағы кейбір ірі өндіріс орындары тіпті газдың тиімділігіне сенбеді деуге болады. Сол себепті бастапқы есептеулерде біз Сарыарқа магистралін шағын көлемде – шамамен 600 мың адамға ғана лайықтап жобаладық. Яғни, мүмкіндігінше ықшамдау шешімін қабылдадық. Әрине, газ бағасы төмен болады деп нақты кепілдік бере алмаймыз. Себебі қазір еліміздің көп өңірінде, соның ішінде біздің облыста да көптеген кәсіпорындар мен тұрғын үйлер жылу мен энергияны ТЭЦ-терден (жылу электр орталықтары) алып отыр. Ал біз қазір жеке тұрғын үйлерді біртіндеп газға ауыстырып жатырмыз. Бұл – үлкен әрі күрделі үдеріс, бірақ экология мен өмір сапасын жақсарту үшін маңызды қадам, – дейді ҚР Энергетика министрлігінің газ өнеркәсібі департаменті басшысының орынбасары Ержан Қошқаров.
Газдандыру жобасы тек инфрақұрылымды дамыту ғана емес, сонымен қатар қауіпсіздік пен сапаны қамтамасыз ету міндетін де жүктейді. Газ желілерінің техникалық қауіпсіздігі, жаңа есептегіш құралдарының жиі ауыстырылуы сияқты мәселелер қоғам назарында. Бұл бағыттағы сұрақтар бүгінде Сенат депутаты Серік Өтешовтің жеке бақылауында. Жоба сапалы әрі қауіпсіз жүзеге асуы үшін тиісті қадағалау мен жауапкершілік күн тәртібінен түспей отыр.
– Аталған түйткілдер бойынша Премьер-Министрдің атына депутаттық сауал жолданды. Шешімін табады деп сенемін. Егер бұл бағыттағы жауапкершілік жергілікті атқарушы органдарға жүктелетін болса, онда олардың мүмкіндігін арттыру қажет. Атап айтқанда, штаттық бірліктерді көбейту мәселесін қарастыру маңызды. Себебі, барлық жұмысты әкімнің жалғыз өзі атқаруы мүмкін емес. Бұл – ауқымды, кешенді жұмыс. Сондықтан Үкіметтің тиісті қаулысына нақты өзгерістер енгізілуі тиіс, – деп атап өтті ҚР Парламенті Сенатының депутаты Серік Өтешов.
Елімізде табиғи газ қоры жеткілікті, ендігі міндет – оны тиімді пайдалану мен халыққа қолжетімді ету. Энергетика министрлігінің мәліметінше, «Сарыарқа» магистральді газ құбыры елдің орталығын ірі кен орындарымен сенімді түрде байланыстырып отыр. Алдағы жылдары үш бірдей газ өңдеу зауытының құрылысы жоспарланған. Алайда көгілдір отынды әрбір үйге жеткізу үшін жергілікті деңгейде нақты әрі үйлесімді жұмыс атқарылуы қажет. Бұл маңызды үдеріс қазір депутаттардың тұрақты бақылауында тұр.
Қанағат ЖИЕНҚҰЛОВА,
«QH»