Қолдау кімге бағытталады: әлеуметтік төлемдердің жаңа тәртібі
2027 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда мемлекеттік әлеуметтік қолдаудың жекелеген түрлерін тағайындау тәртібі өзгереді. Жаңа тәсіл бойынша көмек азаматтың белгілі бір санатқа жатуына ғана емес, отбасының нақты әлеуметтік жағдайы мен қаржылық мүмкіндігіне қарай сараланбақ. Үкіметтің мақсаты – бюджет қаражатын тиімді пайдаланып, қолдауды шын мәнінде мұқтаж азаматтарға бағыттау.
Премьер-министр Олжас Бектеновтің айтуынша, қолданыстағы жүйеде әлеуметтік төлемдердің кейбір түрлері отбасының материалдық жағдайына қарамастан тағайындалады. Алайда бір санатқа жататын отбасылардың тұрмыстық мүмкіндіктері бірдей емес. Сондықтан жаңа жүйеде азаматтардың табысы, мүлкі және отбасы жағдайы ескеріліп, мемлекеттік көмектің атаулылығын арттыру көзделіп отыр.
– Мемлекеттік көмектің мақсаты – азаматтарды жәрдемақыға тұрақты тәуелді ету емес, олардың өз аяғына тұрып, мұқтаждар санатынан шығуына жағдай жасау, – деді Олжас Бектенов.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің түсіндіруінше, жаңа тәртіп аясында әлеуметтік қолдау алушылардың қаржылық жағдайын бағалау кезінде банктік шоттар мен депозиттер туралы мәліметтер де ескеріледі. Министр Асқарбек Ертаевтың мәлімдеуінше, тиісті деректерді алу азаматтардың келісімімен жүзеге асырылады. Бұл өзгеріс әлеуметтік көмектің нақты мұқтаж жандарға жетуіне және мемлекеттік ресурстардың тиімді жұмсалуына бағытталған.
Азаматтарға өз отбасының әл-ауқат деңгейін алдын ала бағалауға мүмкіндік беру үшін eGov Mobile қосымшасында арнайы калькулятор іске қосылған. Сервис отбасының әлеуметтік жағдайын бағалау өлшемдерімен танысуға көмектеседі. Есептеу барысында табыс пен мүліктен бөлек, отбасы құрамы, балалардың, егде жастағы адамдардың және мүгедектігі бар адамдардың болуы сияқты факторлар да ескеріледі. Бағалау алты бағыт бойынша 59-дан астам көрсеткішке негізделген.
Министрлік мәліметінше, калькулятор азаматтардың өздері енгізген ақпарат бойынша есеп жүргізеді. Сондықтан оның нәтижесі анықтамалық сипатқа ие және әлеуметтік төлем тағайындау немесе оны тоқтату туралы түпкілікті шешім болып саналмайды. Мемлекеттік көмек көрсету жөніндегі шешім белгіленген талаптарға сәйкес қабылданады.
Сонымен қатар әлеуметтік төлем алушыларға олардан өз еркімен бас тартуға мүмкіндік беретін электрондық сервис әзірленіп жатқаны хабарланған. Ол eGov Mobile платформасында қолжетімді болуы жоспарланған. Мұндай қызмет азаматтарға мемлекеттік органдарға бармай-ақ, онлайн форматта өтініш беруге жағдай жасайды. Ресми мәліметтерде екі мыңнан астам қазақстандықтың төлемдерден өз еркімен бас тартқаны да айтылған.
Жаңа тәсіл аясында отбасылардың әл-ауқатын бірнеше санат бойынша бағалау қарастырылған. Бұл ретте азаматтардың материалдық жағдайымен қатар, әлеуметтік осалдығына әсер ететін факторлар да назарға алынуы тиіс. Алайда нақты төлем түрлері бойынша талаптар мен тағайындау шарттарын ресми ақпарат көздерінен тексерген жөн.
Жалпы, әлеуметтік қолдау жүйесін жаңғырту мемлекеттік көмектің әділ әрі атаулы көрсетілуін көздейді. Реформаның нәтижесі көмекке мұқтаж азаматтардың қажеттіліктері қаншалықты ескерілетініне, жаңа тетіктердің қолжетімділігіне және оларды іске асырудың ашықтығына байланысты болмақ. Ең бастысы – әлеуметтік қолдауға мұқтаж отбасылар мемлекет көмегін уақытылы алып, тұрмысын жақсартуға мүмкіндік алуы керек.
Жұпар АМАНБАЙҚЫЗЫ,
«QH»